>”Wikipedia” deyince çoğumuzun içinde bir saygı oluşur. Bunun arkasındaki şey, Wikipedia’daki tarafsız bilgilerdir. Peki hiç düşündünüz mü bu kadar geniş bilginin kaynağı neresi? Kim yazıyor bu kadar yazıyı? İşte bu yazımızın konusu bu.
Öncelikle tarafsızlık konusuna değinelim… Bir kaynağın tarafsız olup olmadığını anlamak için bir yöntem vardır. “Telefon nedir” gibi su götürmez bir konu hakkında değil de, üzerinde ihtilaf olan konulara yaptığı yorumlara bakılır. Gelin sizinle birlikle böyle bir konu bulalım. Bakalım Wikipedia’da nasıl geçiyor. Konu şu olsun: PKK
Wikipedia’daki PKK sayfasında neler yazıyor bakmadan önce PKK hakkındaki ihtilaflı görüşlere değinelim. Birçok kesim PKK’ya bir terör örgütü olarak bakar (bence de öyledir). Fakat bildiğimiz üzere belli bir kesim böyle düşünmüyor. Peki sizce Wikipedia, PKK hakkında ne demiş olabilir? Terör örgütü mü? İşte Wikipedia’yı her kesimin kaynağı haline getiren fark burada kendisini ortaya çıkarıyor. Wikipedia, PKK’ya terör örgütü demek yerine, onu terör örgütü olarak kabul etmiş olan ülkelerin isimlerini listeler. Her iki tarafın da görüşlerine yer vererek bir orta yol bulur. Wikipedia’daki o sayfanın bir kısmını inceleyelim:
PKK başta Türkiye olmak üzere, Avrupa Birliği, ABD ve NATO da dahil olmak üzere 31 ülke ve bazı kuruluşlar tarafından terör örgütü kabul edilmiş, ayrıca ABD’nin uyuşturucu kaçakçıları listesinde bulunan[13][14] etnik-ayrılıkçı bir örgüttür.
Burada görüldüğü üzere, terör örgütü yerine sadece “örgüt” ifadesi kullanılıyor. Terör örgütü olarak kabul eden ülkelerin de isimlerini söylüyor. Bence bu makul bir yaklaşımdır. Dünyada milyarlarca insan da benim gibi düşünüyor olsa gerek ki Wikipedia’yı ziyaret ediyorlar.
Wikipedia’daki o sayfayı açmak için: PKK
Biraz araştırdığınızda göreceksiniz ki, dünyanın birçok bölgesindeki ihtilaflı konularla ilgili olarak Wikipedia sayfaları aynı tarafsızlığını devam ettirmektedir…
Peki gelelim asıl konuya; bu yazıları kim yazıyor? Bu yazarların hiç mi kişisel görüşleri yok? Hiç mi duyguları yok? Asıl can alıcı nokta da bu. Wikipedia’daki yazıları sen-ben-herkes yazıyor. Wikipedia, özgür bir ansiklopedi oluşturma projesidir. İstediğiniz sayfayı değiştirebilirsiniz. Bu ansiklopediyi tamamen okuyucuları yazar ve yönetir.
Wikipedia üyelik bile gerektirmez. Bununla birlikte, istisnai olarak bazı sayfaları değiştirmek için üyelik şartı olabiliyor. Örneğin bahsettiğimiz PKK konulu sayfa böyle bir sayfadır. Değişiklik yapmadan önce üye olunması gerekmektedir:
Wikipedia bir özgür platformdur. Bu platforma katkıda bulunmak için gerekli imkanlar hep sayfaların üst kısmındaki menülerde kullanıma açıktır. Sayfalara katkıda bulunan insanlar bu menüleri kullanıyor:
Peki herkes “kafasına göre” bu sayfaları değiştirebiliyorsa, o zaman kötü niyetli insanlar bu yazıların hepsini silebilir demek oluyor? Evet bu doğru. Fakat aynı zamanda iyi niyetli insanlar bu tahrifatı düzeltebiliyor. Silmeleri geri alabiliyorlar. Ayrıca, Wikipedia Hizmetlileri böyle kişileri tespit edip sistemde engelleyebiliyorlar. Böyle kötü niyetli bir kişiye Wikipedia Hizmetlileri’nin gönderdiği bir mesajı görmek için:
http://tr.wikipedia.org/wiki/Kullan%C4%B1c%C4%B1_mesaj:85.101.60.200
Wikipedia sayfaları bu şekilde milyonlarca müdahele ve katkıyla oluşmaktadır. Wikipedia’da her sayfanın nasıl oluştuğunu istediğiniz zaman görebilirsiniz. Kim ne yazmış, kim katkıda bulunmuş, kim tahrifat yapmış, kim Wikipedia’dan uyarı almış görebilirsiniz:
Wikipedia hakkında diğer bir konu ise şudur; Wikipedia nasıl ayakta kalıyor? Nereden para kazanıyor? Nereden geliyor bu değirmenin suyu? Bu sorunun yanıtı basittir; bağışlar sayesinde. Wikipedia, hayırsever bağışçılar sayesinde ayakta kalmaktadır. Wikipedia bağış sayfası için: http://wikimediafoundation.org/wiki/Ba%C4%9F%C4%B1%C5%9F
Kötü insanların tahrifatına bu kadar açık bir ortamda tarafsız ve özgür bir kaynak oluşmasının bence bir tek açıklaması var; dünyada iyi insanların sayısı kötü insanlardan çok daha fazla.
Not: Yazımızda sıklıkla “Wikipedia” ifadesini kullandık. Aslında kelime olarak “Vikipedi” kullanmak daha doğru olabilirdi. Vikipedi, Wikipedia’nın Türkçe koludur. Wikipedia anasayfasından, dünyadaki diğer kolları gezebilirsiniz: www.wikipedia.org